“Naprednjačka” vlast i Vojvodina

Prof. dr Miroslav Ilić – izlaganje na IV sednici Saveta Vojvođanskog kluba, 7. novembra 2019.


Nakon dva izborna ciklusa u AP Vojvodini (2012. i 2016.) proteklo je 7 godina vlasti SNS i koalicije koju ona predvodi. Ovaj period se može nazvati “gluvim dobom” za Vojvodinu, njene institucije i njen razvoj. I ranije je u istoriji Vojvodine bilo ovakvih tamnih vremena. Ali, dolazilo je svetlo. Ovde smo da svedočimo i učinimo mogućim izlazak iz mraka. Konstatujemo:

  • Odsustvo regionalnih, vojvođanskih krupnih projekata, koje se tiču Pokrajine;
  • Odsustvo investicija u vojvođansku zemlju, vodoprivredu, električnu mrežu, kanalnu mrežu, ekološklu zaštitu i putnu automobilsku mrežu;
  • Lažne i netransparentne privatizacije velikih zemljišnih kompleksa Vojvodine, fantomskim firmama i sprečavanje arende domaćim poljoprivrednicima i kompanijama;
  • Dovođenje prehrambene vojvođanske industrije na rub egistencije;
  • Bujanje kriminala na ulicama, siromaštvo i apsolutna partijska zavisnost za golu egzistenciju;
  • Egzodus vojvođanskog i nesrpskog i srpskog stanovništva što ostavlja čitava sela i manje gradove pustim;
  • Odlazak univerzitetskih nastavnika i drugih visokoškolovanih kadrova iz Vojvodine;
  • Gušenje Vojvodjanske akademije nauka i umetnosti;
  • Devastiranje vojvođanskog zdravstva (nema izgradnje Kliničkog centra i drugih bolnica, nego samo krečenje oronulih zidova); masovni odlazak srednjeg i višeg školovanog medicinskog kadra;
  • Zatvaranje i gušenje slobodnih, građanskih medija u Vojvodini i sunovrat javnog demokratskog prostora;
  • Zloupotreba i falsifikovanje najsvetlije, slobodarske istorije Vojvodine;
  • Zloupotreba grada Novog Sada za demonstraciju partijskih sletova odanosti dovođenjem stotine autobusa iz centralne Srbije i pretvaranje glavnog grada Vojvodine u “sigurnu kuću”, onda kada je Beograd bezbednosno nesiguran (okupiran taksistima npr.);
  • Pretvaranje Pokrajinske administracije u najveće koruptivno telo u Vojvodini;
  • Partijsko trošenje budžetskog novca namenjenog kulturi i očuvanju multinacionalnog bića Vojvodine;
  • Pretvaranje Vojvodine i njene sudbine u neki panonski “poljski sindrom” – raspolućivanju kulturološke celovitosti između Budimpešte i Beograda (sa tim u vezi jedino što se gradi jeste pruga između ova dva grada od strane kineske kompanije).

Kako smo do ovog stigli?

Politički gubitak stvarne autonomije Vojvodine 1988. i sledstveni Ustav iz 1990. bio je, ne samo unutarpartijski uvod za razbijanje Jugoslavije i težnja za supremacijom Srbije na Balkanu, nego suštinsko i vulgarno pretvaranje Vojvodine u okupacioni plen, u sirovinsku bazu ratova koje će Srbija voditi, a sve do vojničkog i političkog poraza Slobodana Miloševića 2000. Dolazak tzv. “demokratskih snaga” u obliku koalicije koju je vodio suštinski Zoran Đinđić i njegova Demokratska stranka brzo je pokazao svoj ideološki okvir: nacionalizam (“Jugoslavija kao nedovršena država”), antikomunizam (nezaboravna slika sa palom petokrakom), partijski kleptopragmatizam (“Politička partija je kao preduzeće: ili ima ili nema profit”), decizionizam (podrajmljivanje državnih institucija neograničenoj ličnoj vlasti, koja samo izgleda kao “demokratska”), kriminalne privatizacije (gle čuda najboljih preduzeća prvo!), tj. pretvaranja lukrativne i generacijama stvarane državne imovine u privatnu imovinu (“tajkunizacija” Srbije), ostavljanje nereformisanih i nekažnjenih bezbednosnih službi uz odsustvo političke lustracije, pokušaj postavljanja pitanje Kosova u međunarodnoj zajednici kao navodno nerešenog pitanja “srpske” državnosti, uvođenje Republike Srpske kao žetona u regionalnom odmeravanju snaga, te imovinsko, sociološko i političko snaženje Srpske pravoslavne crkve kao “tradicionalnog” stuba Srbije.

Ubistvo Đinđića (a do danas nerešeno u smislu političke pozadine) 2003, nije otreznilo “demokratsku” političku elitu, niti je ona bila sposobna da zauzme neki drugi kurs, interesno već ozbiljno ogrezla u privilegije i pakt sa kriminalom, a svesna propuštene prilike da se Srbiji povrati suverenost novim, demokratski napisanim i isto tako donesenim temeljnim aktom (“ustavni patriotizam” po Đinđićevom učitelju Habermasu). Nasuprot toga, aktuelni Ustav Srbije donesen je 2006. na nedemokratski i netransparentan način, postajući samo tanušni ustavni provizorijum, čime se probalo nemušto i nedovoljno inteligetno očuvavanje “teritorijalnog integriteta” Srbije. Tim “ustavom” je u stvari obznanjen gubitak suverenosti države i ostanak u izolovanosti od razvijenog sveta. Zadat je smrtonosni udarac proevropskim i građanskim htenjima onih koji su verovali u boljitak, a sudbina države predata u ruke međunarodnoj zajednici, ionako opterećenoj svojim krupnijim problemima. Naslednici Zorana Đinđića, ne tako elokvetni i ne tako politički vešti, nastavili su da ignorišu institucije države (poseta sirmijumskim iskopinama dok se donosio Statut AP Vojvodine npr.) oslanjajući se na partijsku sinekurnu strukturu, ali su otišli i dalje, vraćajući nelustrirane “stare režimlije” u vlast. Niko u Srbiji nije odgovarao za politički kriminal (koji prethodi svim drugim kriminalima) a zacementirana je krađa godinama stvaranih resursa. “Naftagas” (potonji NIS) je, recimo, najbolji primer, kao tipična veleizdaja.

Takav monstrouzni “pax serbiana” otvorio je put za novog Djindjića. I on se dogodio. Otkrili su ga američki “decision maker-i” nekoliko godina pre formiranja Srpske Napredne Stranke. Fascinirao ih je činjenicom da u svom mobilnom telefonu ima 1000 imena koji na samo jednu njegovu SMS poruku mogu da mobilišu 10.000 ljudi, a po principu fašističkih falangi. To je Đinđiću falilo. Operativa. Nije stigao da je napravi jer je morao da se bakće sa 17 lidera DOS-a. Aleksandar Vučić, Generalni sekretar Srpske radikalne stranke, bivši ministar informisanja za čijeg se mandata dogodilo ubistvo najpoznatijeg novinara Srbije, izučivši zanat organizacije u krilu Vojislava Šešelja i navijačkih kriminalnih gangova, imao je u svom usponu još jednu prepreku: Tomislava Nikolića. Kao Milošević Stambolića, kao Miloš Obrenović Krađorđa, kao Jaša Tomić Mišu Dimitrijevića. Medjutim, naučio je istorijske lekcije. Nije morao Tomislav Nikolić da pravi novu stranku kao Mićunović koju godinu pre. Ne. Nikolić je postao Predsednik Srbije u čijim privilegijama i danas uživa. A Vučić je sa sobom nosio centar moći gde god je i na kojoj god je funkciji bio.

Dakle, mi danas imamo u političkom liku Aleksandra Vučića – hipertrofiranog  i  brutalnog “Zorana Đinđića”. Iste su ideje, isti je sistem, iste su poluge moći, samo je usavršena metodologija vlasti. Mnogi se danas, npr. čude retoričkim “bravurama” Vučića. Zar se nismo čudili i Đinđićevim (“Ako treba da progutaš žabu nemoj da je gledaš, progutaj je odmah i to najveću..”). Da li je neko sumnjao da će orden Svetog Save promašiti novog srpskog “vožda”, kad je već to propustila SPC da dodeli Đinđiću za vraćanje imovine i uvođenja veronauku u škole? Nije li radni elan i Đinđića i Vučića – isti? Prvi je preskakao po dva stepenika, a drugi ustaje ujutro u 5 i radi celi dan? Ne korespondira li Đinđićeva rečenica “Da naši ljudi ne bi odlazili u svet potrebno je da svet dovedemo u zemlju”, sa Vučićevim “zlatnim dobom” i “srpskim snom”? Za građane Srbije i Vojvodine Vlahović i Đelić (Đinđićevi operativci i “vedete” burazerske koruptivne privatizacije) isto su što i Lazar Krstić, Siniša Mali ili Zorana Mihajlović (Vučićevi ekonomski “genijalci”) danas.

Međutim, ljudi odlaze. Struktura Srbije je i dalje nenarušena. Nespretno laviranje između evroatlanskih integracija (Evropske unije) i ruskih dalekometnih raketa neće dugo trajati. Ne može se lagati više. Građani počinju da dižu glavu. Agonija države se izgleda bliži kraju.

Vojvođanski klub je uvek precizno postavljao dijagnoze društva i delovao u širem političkom prostoru boreći se za istinsku demokratiju, prava Vojvodine kao specifične autonomne političke jedinice, ali i za pravno politički okvir u kome se takva autonomija može ostvariti i razvijati. Jedini pravac kojim se može povratiti suverenost građana nad sopstvenom državom – jeste nov demokratski Ustav Srbije. Dovoljno otvoren i dovoljno precizan da se odredi prema ideji društva koje želi i mora da štiti od svake osione vlasti i od svakog budućeg diktatora. Taj posao je dnevnom redu već dve decenije i nije urađen. Jednom će morati. Što pre – to bolje. Ako niko drugi to neće pitanje da pokrene – treba Vojvođanski klub.

U suprotnom, a posle SNS, Srbija i Vojvodina u njoj mogu postati bezimena pustinja.