„Prisajedinjenje“ se nikada nije desilo

Povodom obeležavanja stote godišnjice priključenja Vojvodine Kraljevini Srbiji

Obeležavanje stote godišnjice (prvog) priključenja Vojvodine Srbiji, dobra je prilika da se naglase istinite istorijske činjenice o ovom događaju, a da se falsifikati, lažna istorija i mitovi raskrinkaju.

Klikom na sliku, otvorićete .pdf fajl sa odlukama u punoj rezoluciji

Nepobitne činjenice o priključenju Vojvodine Kraljevini Srbiji 12. novembra 1918. godine (25. novembra po novom kalendaru) su:

  • Vojvodina je priključenjem 1918. godine ušla u sastav (Kraljevine) Srbije voljom svojih predstavnika, koji su u datom momentu predstavljali nešto više od trećine stanovništva Vojvodine. U momentu priključenja, kao i u svim njenim istorijskim periodima, Vojvodina je bila multinacionalna, multireligijska i multikulturalna, što sastav Skupštine nije dosledno odražavao.
  • Ovu odluku su, uprkos toj i drugim manjkavostima, prihvatile Kraljevina Srbija, kao i ostali politički entiteti, države i teritorije koje će ući u sastav Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, ali i sile Antante i sve međunarodne organizacije, zaključno sa Mirovnim konferencijama.
  • Vojvodina nije ušla u Srbiju kao njen ratni plen, mada je i za to bilo dovoljno elemenata, jer je u momentu priključenja srpska vojska zaposela gotovo celu teritoriju današnje Vojvodine.
  • Vojvodina je u Srbiju ušla na osnovu odluke svojih najviših organa vlasti – Narodne skupštine Srba, Hrvata, Bunjevaca, Slovaka, Rusina i ostalih naroda iz Banata, Bačke i Baranje i Velikog narodnog zbora u Rumi. To decidno znači da Vojvodina nije nastala na teritoriji Srbije, već je konstituisana kao zaseban politički entitet iz dva dela (Banat, Bačka, Baranja + Srem), čiji najviši organi vlasti su doneli odluku o priključenju!
  • Vojvodina je ulaskom u Srbiju u nju unela deo teritorije Austrougarske, sa svim bogatstvima, infrastrukturom i stanovništvom.
  • Vojvodina je u sastav Srbije ušla sa jasno naglašenim ciljem da zajedno sa njom uđe u širu južnoslovensku državu.
  • Narodna skupštine Srba, Hrvata, Bunjevaca, Slovaka, Rusina i ostalih naroda iz Banata, Bačke i Baranje, koja je donela odluku o priključenju Vojvodine Srbiji nije konstituisana kao privremena institucija čija se nadležnost iscrpljuje samim činom priključenja, već kao najviši organ vlasti na svojoj teritoriji, sa zakonodavnom vlašću i pripadajućim izvršnim organima vlasti, koji su imali jasno određene nadležnosti, način izbora i odgovornosti.
  • Šest meseci nakon formiranja nove države, Velika narodna Skupština je, odlukom Beograda, Ukidanjem Velike narodne Skupštine, Srbija (KSHS) je pogazila najviši organ vlasti u Vojvodini, bez koga priključenja ne bi ni bilo. Bio je to prvi u nizu pokušaja da se poništi politički subjektivitet Vojvodine. Takođe, time je, odmah nakon priključenja, Srbija pokazala kakva je sudbina namenjena Vojvodini. I koliko u Srbiji vrede pravo i pravne norme.
  • U odluci o priključenju, navodi se da Vojvođani od priključenja očekuju: „… slobodu, ravnopravnost, napredak u svakom pravcu, ne samo nama, nego i svima slovenskim pa i neslovenskim narodima, koji s nama zajedno žive“. Nakon sto godina, Vojvodina nije ravnopravna sa Srbijom, napredak je odavno ustupio mesto propadanju, a sudeći po stepenu razvoja demokratije u Srbiji, sa slobodom se malo ko sreće, osim kao sa parolom na uličnim protestima.
  • „Prisajedinjenje“ se nikada nije desilo. Priključenje jeste. Zato što se u dokumentu o priključenju Vojvodine Srbiji, ni na jednom mestu ne koristi pojam „prisajedinjenje“, već „priključenje“. Aktuelna vlast, zarad veće uverljivosti svoje predstave, koristi arhaizam, koji se ni pre sto godina nije koristio.
  • „Velika narodna Skupština Srba, Bunjevaca i ostalih slovenskih naroda iz Banata, Bačke i Baranje“ nikada nije postojala. Odluku o prikljućenju je donela „Narodna skupština Srba, Hrvata, Bunjevaca, Slovaka, Rusina i ostalih naroda iz Banata, Bačke i Baranje“ (skraćeno: Velika narodna Skupština). Formalno pravno posmatrano, to znači da se narodi koji su izričito nabrojani moraju smatrati ravnopravnim i državotvornim, tako da se čini da „prisajedinjenje“ nikako nije bilo samo „srpska stvar“. Ujedno, to znači da svi vojvođanski narodi, a pre svega Hrvati, Bunjevci, Slovaci i Rusini treba da preuzmu svoj ideo odgovornosti i zasluga za priključenje Vojvodine Srbiji. I da se počnu smatrati državotvornim vojvođanskim narodom.
  • Vojvodina je u sastavu Kraljevine Srbije, odnosno – Srbije kao samostalne države, bila od 25. novembra do 1. decembra 1918. (samo 5 dana ).

Tokom sto godina opstajanja u zajedničkim državama, odnosi između Vojvodine i Srbije nikada nisu bili harmonični, ali je bilo perioda u kojima su bili funkcionalni. Danas živimo u zajedničkoj državi, u kojoj naši odnosi nisu ni harmonični, ni funkcionalni, niti ulivaju nadu u prosperitetnu zajedničku budućnost.

Oni koji euforično proslavljaju priključenje 1918. godine, upadljivo  izbegavaju da odgovore na pitanje: gde je Vojvodina danas? Nekada bogata i razvijena, Vojvodina je danas opljačkana i ekonomski upropašćena. Po ekonomskim parametrima, ispod Vojvodine su, od Evropskih država, samo BiH, Albanija, Moldavija i Ukrajina.

Zato Vojvođanski klub danas, kada su Srbiji puna usta Velike narodne Skupštine i njenih odluka, pita: ima li Srbija nameru da Vojvodinu nastavi da pljačka, ponižava i izrabljuje i narednih sto godina, ili je ovih prvih sto bilo dovoljno?

Za „Vojvođanski klub“
Dr Branislava Kostić, Predsednica