Kratka istorija autonomije

Koreni autonomizma na području današnje Vojvodine sežu od Bečkog rata i velike seobe Srba 1690, te privilegija austrijskog cara datih Srbima tom prilikom. Austrijski car Leopold I je izdao 6. aprila 1690. čuvenu “Invitaciju”, poziv Srbima i Albancima da se dignu na oružje protiv Turaka, da daju hranu i priključe se austrijskoj vojsci, a za to obećava poštovanje starih povlastica, slobodu vere, pravo na izbor i slobodan posed osvojenih nepokretnih dobara na granici prema Turskoj. Prilikom velike seobe Srba pod Arsenijem III Čarnojevićem, Srbi su se prvo zadržali u Beogradu. Tada su patrijarh, episkopi i narodne starešine 18. juna 1690. održali zbor na kome su odlučili da pređu u Austriju i da od nje zatraže obećane privilegije za SVE Srbe tj. i one koji su se tamo nalazili od ranije. U misiju u Beč poslat je episkop Isaija Đaković, koji je caru izneo zahteve i car ih je prihvatio. Zvanično je Leopold I izdao Srbima Privilegiju 21. avgusta 1690, kojom im je garantovao slobodu vere i slobodno delovanje njihove crkvene organizacije, ali ne i ranije obećano pravo na izbor vojvode i posebnu teritoriju. Godinu dana kasnije, na osnovu žalbi i pritisaka Srba, car je izdao Patent o proširenju privilegija utoliko “da su Srbi potčinjeni svome arhiepiskopu, ne samo u duhovnim nego i u svetovnim poslovima”. U pravnom smislu, privilegije date Srbima predstavljale su vid personalne autonomije, skup prava vezanih za određenu kategoriju ličnosti, a ne za teritorijalnu celinu. Ograničena svetovna ovlašćenja vrhovnog verskog poglavara, kasnije njegovo obezbeđeno učešće u radu Ugarskog sabora, izbor vojvode, pravo na sazivanje i rad narodno-crkvenih sabora – davali su srpskoj autonomiji i političku sadržinu. Zajedno uzev, privilegije su predstavljale kulturnu i političku autonomiju, zasnovanu na personalnom principu, s tim što su se obim i sadržina prava menjali tokom njihovog dugog trajanja. Regulamentom Marije Terezije 1777, ukinuta je svetovna vlast arhiepiskopa, a odlukom Franje Josifa 1912, ukinute su sve privilegije iz 1690. godine.

Pročitaj ceo prilog >>

Kratak istorijski pregled težnji i ostvarenja

Ideja i pokret za autonomiju Vojvodine, u pravom smislu te reči – autohtonog su karaktera i u svom političkom razvoju su uvek to bili. Bitno različita od zahteva u vreme Austrougarske, misao o autonomiji Vojvodine – potekla je od liberalnog i demokratskog dela srpske inteligencije u Vojvodini, koja se u dilemi 1918. godine – da li prihvatiti ideju Jugoslavije kao celovito državnopravno rešenje, u okviru kojeg bi i Vojvodina bila određeni politički subjekt, ili samo srpski državni okvir – zalagala za Jugoslaviju.

Pročitaj ceo prilog >>

Azbuka o Vojvodini

Autonomija – vekovna težnja stanovništva ovog područja da odlučuje o svojoj sudbini. Nekada se ona ispoljavala kao borba za nacionalno oslobođenje (kao za vreme Austro-Ugarske), nekada kao borba i za nacionalno i za socijalno oslobođenje (kao u antifašističkom narodno-oslobodilačkom ratu), nekada kao bitka za ekonomsku i političku samostalnost a protiv unitarizma, centralizma i eksploatacije (kao u prvoj i drugoj Jugoslaviji), a nekada kao bitka protiv izigravanja autonomije (kao u trećoj Jugoslaviji). Ovako ili onako, sa trajnim ili privremenim, manjim ili većim rezultatima – ta težnja trajala je uvek. Jer, sve bitne istorijske, ekonomske, etničke, kulturne i civilizacijske karakteristike Vojvodine – trajno i zakonito rađaju potrebu i težnju njenog stanovništva za autonomijom.

Pročitaj ceo prilog >>

Amandmani Vojvođanskog kluba na nacrt Statuta AP Vojvodine (septembar 2008.)

Amandman 1.

Preambula: Prvi stav se menja i glasi: «Na osnovu istorijskog prava, istorijske tekovine i neotuđivih demokratskih prava građana i građanki Vojvodine na ostvarivanje, negovanje i zaštitu autonomije u okviru republike Srbije, na očuvanju visokog stepena demokratije i osnovnih ljudskih prava, postizanje održivog ekonomskog i socijalnog napretka i želje da žive zajedno u slobodi, pravdi i miru, istrajavajući na zajedničkim interesima i poštujući različitost kultura nacionalnih zajednica koji žive na prostoru Vojvodine”.

Posle prvog stava dodati novi stav: “Autonomna pokrajina Vojvodina predstavlja sastavni deo jedinsvenog kulturnog, civilizacijskog, ekonomskog i geografskog prostora srednje Evrope”. …

Pročitaj ceo prilog >>
Trenutna stranica: 5 od ukupno 512345